undefined
EMDR, travmatik ya da örseleyici yaşantıların zihinde işlenmeden kalmış izlerini hedef alan, yapılandırılmış bir psikoterapi yöntemidir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından travma sonrası stres bozukluğunun tedavisinde önerilen yaklaşımlar arasında yer alır.
EMDR nedir?
EMDR, “Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme” ifadesinin kısaltmasıdır. Yöntemin dayandığı model şudur: sıradan yaşantılar zihinde işlenir, anlamlandırılır ve geçmişe yerleşir. Yoğun biçimde zorlayıcı bir yaşantı ise bu işlenme sürecini tamamlayamadan, yaşandığı andaki duygu, beden duyumu ve düşüncelerle birlikte olduğu gibi depolanabilir.
İşlenmemiş bir anı, yıllar sonra bile bir koku, bir ses ya da benzer bir durum tarafından tetiklendiğinde sanki şimdi oluyormuş gibi hissettirir. EMDR bu anının rahatsız ediciliğini azaltmayı ve geçmişe ait bir hatıra hâline gelmesini hedefler.
Nasıl uygulanır?
EMDR sekiz aşamalı, standart bir protokolle uygulanır. Aşamalar atlanmaz ve sıraları değiştirilmez.
- Öykü alma ve planlama. Yaşam öyküsü alınır, çalışılacak anılar belirlenir, kişinin yönteme uygunluğu değerlendirilir.
- Hazırlık. Yöntem anlatılır, güvenli alan gibi duygu düzenleme çalışmaları yapılır. Bu aşama tamamlanmadan işleme geçilmez.
- Değerlendirme. Hedef anı, ona eşlik eden olumsuz inanç, istenen olumlu inanç, duygu, beden duyumu ve rahatsızlık düzeyi belirlenir.
- Duyarsızlaştırma. Anı akılda tutulurken çift yönlü uyarım uygulanır ve rahatsızlık düzeyi düşene kadar sürdürülür.
- Yerleştirme. Olumlu inancın anıyla birlikte güçlendirilmesi.
- Beden taraması. Bedende kalan gerginliğin taranması ve çalışılması.
- Kapanış. Her görüşme, kişi dengelenmiş hâlde sonlandırılır.
- Yeniden değerlendirme. Sonraki görüşmede kazanımların gözden geçirilmesi.
Çift yönlü uyarım nedir?
Terapistin parmak hareketini gözle takip etme, dizlere dönüşümlü hafif dokunuşlar ya da kulaklıkla dönüşümlü ses verilmesi biçiminde uygulanabilir. Amacı, anı üzerinde çalışılırken dikkatin bir bölümünü şimdiki ana bağlı tutmaktır. Bu, kişinin anıyla yeniden boğulmadan onu işleyebilmesini sağlar. EMDR hipnoz değildir; kişi görüşme boyunca uyanık ve kontrolü kendisindedir.
Hangi durumlarda kullanılıyor?
- Travma sonrası stres bozukluğu
- Kaza, afet, şiddet ya da ani kayıp gibi tekil travmatik yaşantılar
- Çocukluk çağı örseleyici yaşantıları
- Zorlu tıbbi girişimler ve doğum travması
- Panik atak ve fobilerin travmatik bir yaşantıya bağlandığı tablolar
- Karmaşık yas süreçleri
EMDR tek başına da uygulanabilir, bilişsel davranışçı terapi gibi diğer yaklaşımlarla birlikte de yürütülebilir.
Kimler için uygun değildir?
Gerçeklik değerlendirmesinin bozulduğu ağır psikiyatrik tablolarda, aktif madde kullanımında, kontrol altına alınmamış bazı nörolojik durumlarda ve gebeliğin riskli seyrettiği dönemlerde EMDR ya ertelenir ya da uyarlanarak uygulanır. Uygunluk kararı ilk değerlendirmede verilir.
Sık sorulan sorular
Yaşadıklarımı ayrıntısıyla anlatmam gerekiyor mu?
Hayır. EMDR’nin ayırt edici yanlarından biri budur; anının ayrıntılı biçimde sözel olarak anlatılması gerekmez. Bu, konuşmakta zorlanan kişiler için önemli bir kolaylıktır.
Kaç görüşme sürer?
Tekil ve yakın zamanlı bir travmada süreç görece kısa olabilir. Çocukluğa uzanan, tekrarlayıcı örseleyici yaşantılarda süre belirgin biçimde uzar. Kesin bir sayı ya da sonuç garantisi verilemez.
Görüşme sonrası zorlanır mıyım?
İşleme görüşmelerinden sonra bir–iki gün duygusal dalgalanma, canlı rüyalar ya da yorgunluk olabilir. Bu beklenen bir durumdur ve işlemenin sürdüğünü gösterir. Kapanış aşaması bu dönemi yönetmek için planlanır.
Anılarımı unutacak mıyım?
Hayır. Anı silinmez. Değişen, anının taşıdığı rahatsızlık yüküdür; olay hatırlanır ama artık aynı yoğunlukta etkilemez.
Çevrim içi uygulanabilir mi?
Belirli koşullarda uygulanabilir. Ancak uygunluk kişiye göre değerlendirilir; bazı tablolarda yüz yüze çalışma tercih edilir. Online terapi sayfasına bakabilirsiniz.
Üsküdar Üniversitesi Klinik Psikoloji yüksek lisans programını yüksek onur derecesiyle tamamladı. Prof. Dr. Ebru Şalcıoğlu’ndan Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) eğitimi aldı. NP Beyin Hastanesi başta olmak üzere çeşitli hastane ve kliniklerde staj yaptı; kolej, özel eğitim kurumu ve rehabilitasyon merkezlerinde çalıştı. Ümraniye Madenler’deki ofisinde ergen ve yetişkinlerle bireysel psikoterapi yürütüyor, yüz yüze ve online görüşme yapıyor.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ya da tedavi yerine geçmez. EMDR’nin uygun olup olmadığı yalnızca yüz yüze değerlendirmeyle belirlenebilir. Acil bir durumda 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayabilirsiniz.